Hoe bordspellen bijdragen aan het burgerschapsonderwijs

Burgerschapsonderwijs. Een van de doelen die niet altijd makkelijk weg te zetten is in je lesrooster. Veel leerkrachten zijn nog wat zoekende naar hoe je de doelen voor burgerschap verwerkt in je dagelijkse programma, wat vaak al vol zit met de basisvaardigheden. Toch is burgerschap, zeker sinds in augustus 2021 de Wet verduidelijking burgerschapsopdracht in het onderwijs in werking trad, een belangrijk thema. 

Bordspellen sluiten heel goed aan bij het burgerschapsonderwijs. De speltafel is in feite een mini-maatschappij waarbij iedereen zich aan regels moet houden en er onderhandeld en samengewerkt wordt. In plaats van kinderen uit een boek te leren wat “democratie” of “stemrecht” betekent, laten bordspellen dit ervaren.

De drie pijlers van burgerschap aan de speltafel

Bordspellen sluiten dus van nature aan bij de wettelijke kerndoelen van burgerschap op de basisschool. Hieronder leg ik je uit op welke manier.

1. Democratie en besluitvorming

Tijdens het spelen van bordspellen overleggen kinderen, leren ze luisteren naar de meningen van anderen en leren ze samen besluiten nemen.

2. Participatie

Wanneer je een bordspel speelt ontdek je dat de keuzes die jij maakt rechtstreeks invloed hebben op de hele groep. Ook leer je bijdragen aan een gemeenschappelijk doel, of je oefent bijvoorbeeld met eerlijk delen.

3. Identiteit en diversiteit

Bij het spelen van bordspellen ontdekken kinderen dat iedereen zijn eigen kwaliteiten heeft, leren ze omgaan met spelregels en afspraken en misschien nog wel het belangrijkst: kinderen leren zich inleven in een ander. 

Geschikte burgerschapsspellen voor in de klas 

Het inzetten van bordspellen biedt leerkrachten een hele concrete ingang om sociaal-maatschappelijke thema’s bespreekbaar te maken. Bij de Dondersteen verkopen wij spellen die perfect passen binnen jouw burgerschapsonderwijs. 

1. Boomgaard – Onderbouw

• Het thema: Samenwerken voor het algemeen belang & tegenslag opvangen.

• Hoe het werkt: De kinderen proberen al het fruit uit de boomgaard te plukken voordat de raaf het fruit steelt. Boomgaard is een coöperatief spel, waarbij iedereen samen tegen het spel speelt.  

• De link met burgerschap: Dit is voor kleuters de allereerste les in participatie. Er is geen individuele winnaar; het hele team wint of verliest samen. Kinderen leren overleggen wie welke kleur fruit pakt en ontdekken hoe het voelt om samen te bouwen aan een gemeenschappelijk doel.

2.  Het Verboden Eiland – Bovenbouw

• Het thema: Samenwerken onder druk, roloverwegingen & het algemeen belang.

• Hoe het werkt: De spelers vormen samen een team van avonturiers. Ze moeten vier  schatten verzamelen op een eiland dat langzaam in zee zinkt. Iedere speler heeft een eigen unieke rol met speciale krachten.

• De link met burgerschap: Dit is een prachtig spel voor democratie, participatie en gelijkwaardigheid:

  1. Elke stem telt: Niemand kan dit spel alleen winnen; spelers moeten voortdurend overleggen wie welke taak op zich neemt om het eiland droog te houden.

  2. Diversiteit in kwaliteiten: Kinderen ontdekken dat elke rol in de maatschappij een eigen kracht heeft en dat je elkaar nodig hebt om het gezamenlijke doel te bereiken.

  3. Omgaan met tegenslag: Als een deel van het eiland onder water verdwijnt, leert het kinderen om samen te schakelen en flexibel naar oplossingen te zoeken.

3. Pandemic – Bovenbouw

• Het thema: Coöperatieve participatie & democratische besluitvorming.

• Hoe het werkt: Spelers vormen een team van specialisten die de wereld moeten redden van vier gevaarlijke virussen.

• De link met burgerschap: Een speler kan in Pandemic niet zomaar voor zijn eigen succes gaan. Elk besluit staat in dienst van het algemeen belang. Kinderen ervaren hoe je luistert naar de unieke kwaliteiten van een klasgenoot en hoe je democratisch overlegt als de meningen over de te volgen strategie verschillen.

Burgerschap versterken op jouw school of BSO?

Bij Spellenwinkel De Dondersteen in Hengelo ondersteunen we scholen, BSO’s en educatieve professionals.

• Spellenpakketten: Op maat samengesteld op basis van spelervaring, met in het pakket voldoende spellen om jouw burgerschapsonderwijs te stimuleren.

• Advies, gastlessen en trainingen: We laten schoolteams en groepen zien hoe je spellen inzet in de klas. 

Ben je benieuwd hoe je met spellen een sterke basis legt voor burgerschap? Neem vrijblijvend contact met ons op, of kom langs in ons spellencafé in Hengelo.